بلاکچین معمولاً موضوعی پیچیده به نظر میرسد، اما اگر آن را با یک مثال ساده توضیح دهیم، درک آن بسیار آسانتر میشود. در ادامه، با یک سناریوی کوتاه نشان میدهیم که بلاکچین چگونه کار میکند و چرا این فناوری تا این اندازه قابل اعتماد است.
یک گروه بدون رئیس
فرض کنید پنج نفر—مریم، علی، نرگس، مهسا و سارا—در یک گروه حضور دارند. این گروه هیچ مدیر یا رئیس مشخصی ندارد و همه اعضا در یک سطح قرار میگیرند. همه برابرند و هیچکس کنترل مرکزی بر اطلاعات ندارد.
این ساختار بدون مرکزیت، پایه و اساس بلاکچین است.
وقتی یک تراکنش انجام میشود
در این گروه، علی تصمیم میگیرد شمشیر نرگس را بخرد. وقتی مبلغ را به نرگس پرداخت میکند، یک تراکنش شکل میگیرد. اما برای اینکه این تراکنش معتبر باشد، لازم است همه اعضای گروه از آن مطلع باشند.
بنابراین علی اعلام میکند:
«من مبلغ را به نرگس پرداخت کردم.»
تمام اعضای گروه موظفاند این تراکنش را در دفتر خود ثبت کنند. تا زمانی که همه آن را تأیید نکنند، تراکنش رسمی و معتبر محسوب نمیشود.
این دقیقاً همان کاری است که در بلاکچین با نام اجماع انجام میشود.
ثبت اطلاعات در یک دفتر مشترک
در بلاکچین، یک دفتر مشترک وجود دارد که نسخهای از آن در اختیار همه اعضای شبکه قرار دارد. وقتی تراکنشی تأیید شود:
• در نسخهای که نزد هر فرد وجود دارد ثبت میشود
• همه نسخهها باید با یکدیگر یکسان باشند
• هیچکس نمیتواند بهتنهایی محتوای دفتر را تغییر دهد
به همین دلیل، اگر کسی ادعا کند:
«علی پول را به مریم داده» یا «این معامله اصلاً انجام نشده»،
سایر اعضا بهسرعت متوجه میشوند که این ادعا نادرست است، زیرا در دفتر همه ثبت شده که علی شمشیر را از نرگس خریده است.
این ویژگی، بلاکچین را غیرقابل تقلب میکند.
تشکیل بلوکها و زنجیره بلوکی
وقتی تراکنش تأیید و ثبت شد، تبدیل به یک بلوک میشود.
اگر بعد از آن، تراکنش دیگری رخ دهد—مثلاً علی شمشیر را به فرد دیگری بفروشد—آن تراکنش هم پس از تأیید بهصورت یک بلوک جدید ثبت میشود.
هر بلوک جدید به بلوک قبلی متصل میشود و مجموعهای از بلوکها را تشکیل میدهد که «زنجیره بلوکی» یا همان Blockchain نام دارد.
اتصال این بلوکها به یکدیگر باعث میشود:
• سابقهی کامل همه تراکنشها قابل مشاهده باشد
• هیچ اطلاعاتی حذف یا دستکاری نشود
• امنیت شبکه بسیار بالا باشد
چرا بلاکچین قابل اعتماد است؟
از مجموع این ویژگیها میتوان نتیجه گرفت که بلاکچین یک فناوری با چهار خصوصیت اساسی است:
1. بدون مرکزیت – هیچ نهاد یا فردی کنترل اصلی را در دست ندارد.
2. شفافیت – همه اعضای شبکه میتوانند اطلاعات را مشاهده کنند.
3. امنیت بالا – بلوکها قابل تغییر نیستند.
4. مقاوم در برابر تقلب – هر ادعای نادرست با نسخههای دیگر مقابله و رد میشود.
جمعبندی
بلاکچین را میتوان یک دفتر دیجیتال مشترک دانست که اطلاعات در آن توسط تمام اعضای شبکه تأیید و ثبت میشود. این ساختار غیرمتمرکز باعث میشود دادهها شفاف، امن و غیرقابلدستکاری باشند.
اگر این توضیح ساده و کاربردی را مفید یافتید، پیشنهاد میشود مقالههای بعدی درباره کاربردهای مهم بلاکچین را نیز مطالعه کنید.
